Vrije radicalen en antioxidanten

Vrije radicalen zijn afvalproducten van de normale stofwisseling. Bij het omzetten van eiwitten, bij de celdeling, bij het produceren van energie, kortom bij alle processen, nodig om het lichaam aan de gang te houden, wordt zuurstof gebruikt. Chemisch gezien is dat oxidatie. Omdat deze "chemische reacties" nooit volledig volmaakt verlopen ontstaan er in meer of mindere mate ongebonden, elektrisch geladen zuurstofmoleculen. Veel van deze vrije moleculen kunnen zeer agressief zijn en worden daarom vrije radicalen genoemd en de schade die ze aanrichten oxidatieschade. Een beetje vrije radicalen heeft het lichaam nodig om bepaalde reacties op gang te kunnen brengen, bijv. om het hart met de juiste kracht te laten kloppen in bepaalde omstandigheden.

Ook ontstaan vrije radicalen in ons lichaam door het verwerken van lichaamsvreemde stoffen of teveel aan lichaamseigen stoffen zoals veroorzaakt door: straling, luchtvervuiling, geneesmiddelen, achtergebleven bestrijdingsmiddelen op voedsel, zware inspanningen, alcoholgebruik, stress, zware metalen enz..

Vrije radicalen, de ongebonden elektrisch geladen moleculen gaan agressief op zoek naar anders geladen moleculen of proberen elektronen weg te halen uit moleculen die wel in balans zijn.

• Ze tasten de onverzadigde vetzuur moleculen, een belangrijk onderdeel van de celmembranen, aan. Hierdoor ontstaat een kettingreactie omdat een beschadigd vetzuurmolecuul op zijn beurt zelf een vrije radicaal wordt.

• Ze kunnen schade aanbrengen aan het DNA in de celkern waardoor er een verstoring kan optreden in de celstofwisseling waardoor gemuteerde cellen kunnen ontstaan (kanker).

• Ze kunnen de membranen van de lysosomen, celblaasjes met enzymen die stoffen afbreken, aanvallen. Hierbij komen weer agressieve stoffen vrij die de cel aantasten.

• Ze oxideren cholesterol. Ons lichaam heeft cholesterol nodig voor de celmembranen en de vorming van bepaalde hormonen. Door oxidatie van cholesterol kan bijv. aderverkalking ontstaan.

• Ze maken dwarsverbindingen in het collageen. Hierdoor verliest het bindweefsel zijn soepelheid. Bloedvaten worden hierdoor bijvoorbeeld stug en kwetsbaar.

• Ze beschadigen enzymen die het lichaam nodig heeft als bouwstof voor het uitvoeren van belangrijke processen.

Vrije radicalen zijn de fundamentele veroorzaker van vroegtijdige veroudering met als gevolg allerlei ziektes en kanker.

De antioxidanten

Gelukkig heeft het lichaam een zeer effectief systeem om de vrije radicalen onschadelijk te maken: het antioxidantieve systeem. Dit systeem voert zijn werk uit met behulp van antioxidanten. Een gedeelte van deze antioxidanten kan het lichaam zelf uit voeding maken, een ander gedeelte kan alleen uit de voeding komen, omdat het lichaam die niet zelf kan maken.

De "master-antioxidant" die het lichaam zelf en alleen op celniveau produceert is Glutathion. (Voor meer uitleg kijk hier)

Belangrijke antioxidanten uit voeding zijn onder meer:

• Vitamine C  in o.a. verse groenten en fruit

• Vitamine E  in o.a. granen, amandelen,broccoli,  spruiten, spinazie en eieren

• Bèta-caroteen of provitamine A  in o.a. wortelen, abrikozen, pompoen

• Selenium (een mineraal)  in o.a. volkorenbrood, zivervliesrijst, champignons 

• Lycopeen in o.a. tomaten

• Polyfenolen waaronder flavonoïden in o.a. groene thee, druiven, rode wijn, soja

Er is veel onderzoek gedaan naar antioxidanten. Het blijkt dat hoofdzakelijk lichaamseigen antioxidanten uit de voeding zo effectief werken dat ze alléén de vrije radicalen aanpakken en andere lichaamsprocessen ongemoeid laten.

 Printen