Nachtblindheid
Zweren in spijsverteringskanaal
Vitamine A helpt organen en systemen:
Voedingsbronnen van vitamine A:
Tarwe zemelen
Opmerkingen:
Vitamine A is oplosbaar in vetten. Het is bestand tegen hoge temperaturen zoals bij het bakken en braden van voedingproducten. Caroteen (ook wel bètacaroteen of provitamine A genoemd) is een oranje stof in plantaardige producten die in het lichaam kan worden omgezet in vitamine A.
Algemene opmerking:
Vitamine A of retinol is onder andere nodig voor de opbouw van de huid. Het is nodig voor de vorming van zogeheten epitheelcellen, die behalve in de huid ook voorkomen in de luchtpijp, het haar, het tandvlees en het longweefsel. Vitamine A is ook nodig voor de goede werking van de ogen, met name voor het aanpassen aan de schemer. Ook speelt deze vitamine een belangrijke rol bij de groei en weerstand tegen ziekten.
Vitamine A (retinol, gehalte in microgram/mcg)
|
halvarine, margarine (5 gram, voor 1 snee brood) |
35 |
|
boter (5 gram, voor 1 snee brood) |
50 |
|
kabeljauw (gaar, 100 gram) |
20 |
|
halfvolle melk, 1 glas (150 ml) |
20 |
|
1 ei |
30 |
|
leverworst (15 gram, voor 1 snee brood) |
660 |
|
paté (15 gram, voor 1 snee brood) |
1113 |
|
gebakken lever (75 gram) |
8000 |
|
1 grote lepel groente (50 gram) |
15* |
|
1 grote lepel andijvie (gekookt, 50 gram) |
180* |
|
1 grote lepel worteltjes (gekookt, 50 gram) |
810* |
|
sla, rauw (schaaltje, 30 gram) |
45* |
*Aanwezig als provitamine A-carotenoïd en daardoor minder goed beschikbaar voor het lichaam.
Ook voor een optimale vitamine A inname is een gevarieerde voeding noodzakelijk.
Gevolgen van een tekort
Een langdurig tekort aan vitamine A kan nachtblindheid, een droge en schilferige huid, dof haar en zelfs blindheid veroorzaken.
Gevolgen van een te hoge inneming
Een verkeerd gebruik van supplementen met vitamine A kan vergiftiging veroorzaken met symptomen als hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid, vermoeidheid en afwijkingen aan ogen, huid en skelet. Te veel caroteen veroorzaakt een oranje-gele verkleuring van de huid en de ogen. Lever bevat zoveel vitamine A dat het advies geldt om het niet vaker dan eenmaal per twee weken te eten. Tijdens de zwangerschap moet deze vleessoort helemaal niet worden gegeten.
Als bovengrens voor een aanvaardbare (veilige) inneming van vitamine A wordt een inneming van 800 mcg per dag (1-3 jr) tot maximaal 3000 mcg per dag (volwassenen) aangehouden.
Bij rokers die hoge doseringen (meer dan 10 mg per dag) beta-caroteen (in synthetische vorm) gebruiken als supplement, zijn aanwijzingen gevonden voor een verhoogd risico op longkanker. Hoewel er geen bovengrens is vastgesteld voor beta-caroteen wordt rokers daarom geadviseerd geen hoog-gedoseerde supplementen met beta-caroteen te gebruiken. Dit geldt nadrukkelijk niet voor beta-caroteen (carotenoïden) zoals dat van nature voorkomt in groenten en fruit. Het eten van voldoende groenten en fruit wordt juist in verband gebracht met een lager risico op bepaalde vormen van kanker. Dit beschermend effect wordt toegeschreven aan een combinatie van bioactieve stoffen (waaronder carotenoïden) in relatief lage gehaltes.
Hogere doseringen beta-caroteen kunnen een oranje-gele verkleuring van de huid en de ogen veroorzaken, en wordt daarom ook wel in bruiningspreparaten verwerkt. Deze verkleuring is voor zover bekend niet schadelijk.
Oppassen bij de zwangerschap
Een teveel aan vitamine A kan bij zwangere vrouwen schade aan het ongeboren kind veroorzaken. Zwangeren mogen daarom niet meer dan 3000 mcg vitamine per dag innemen. Dit maximum geldt alleen voor zogenaamd ‘voorgevormd’ vitamine A uit producten van dierlijke oorsprong en supplementen. Voor provitamine A uit plantaardige producten geldt geen maximum hoeveelheid.
Omdat lever zeer veel vitamine A bevat, is het beter dit tijdens de zwangerschap te laten staan. Eén boterham belegd met 15-20 gram van een product dat lever bevat, zoals paté, leverworst of Hausmacher, kan geen kwaad.
Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheden (Rapport Voedingsraad 1992)
Categorie/leeftijd vitamine A mcg/dag1)
| Jongens | Meisjes | |
| 1-4 | 400 | 400 |
| 4-7 | 500 | 500 |
| 7-10 | 700 | 700 |
| 10-19 | 1000 | 800 |
| >19 | 1000 | 800 |
| zwangere | 1000 | |
| borstvoedend | 1250 |
1) Uitgedrukt als retinolequivalenten (RE): 1 RE = 1 mcg retinol = 6 mcg beta-caroteen= 12 mg alfa-caroteen
