IJzer helpt bij of tegen:

IJzer is een belangrijk bestanddeel van hemoglobine, een onderdeel van de rode bloedcellen. Rode bloedcellen vervoeren zuurstof van de longen naar de weefsels. IJzer is onmisbaar voor dat transport.

Er zijn verschillende soorten ijzer: heemijzer, het tweewaardig ijzer Fe²⁺ en non-heemijzer, het driewaardig ijzer Fe³⁺. Heemijzer komt voor in dierlijke producten zoals vlees(waren), non-heem-ijzer in plantaardige producten, zoals aardappelen, brood en groenten. Het non-heem-ijzer moet eerst omgezet worden in het tweewaardige heemijzer voordat het door het lichaam kan worden opgenomen. Dit gebeurt in een zure omgeving, vandaar dat bijv. gelijktijdige inname van vitamine C deze omzetting doet bevorderen. Gemiddeld genomen wordt heemijzer 3x beter door ons lichaam opgenomen dan non-heemijzer, waardoor een teveel aan ongebonden Fe²⁺-ionen kan ontstaan die op hun beurt kunnen reageren met peroxiden, waarbij vrije radicalen ontstaan. Een teveel aan tweewaardig ijzer kan in de hersenen onder bepaalde omstandigheden neurodegeneratieve ziekten zoals Ziekte van Parkinson of Ziekte van Alzheimer veroorzaken.

De opname van ijzer wordt verder beïnvloed door verschillende fysiologische en voedingsfactoren.
De fysiologische factoren (levensfactoren) die invloed hebben op de opname van heem- en non-heem-ijzer zijn de ijzervoorraad in het lichaam en de ijzerbehoefte. Wanneer de lichaamsvoorraad laag is, wordt er meer ijzer opgenomen. De ijzerbehoefte is onder andere afhankelijk van de leeftijd, het geslacht en de ijzerstatus. Bij een hogere behoefte wordt meer ijzer opgenomen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij kinderen jonger dan 3 jaar. Andere groepen met een hogere behoefte en dus een hogere opname zijn jongvolwassen meisjes, menstruerende vrouwen en zwangere vrouwen. De aanwezigheid van bloedarmoede zorgt ook voor een hogere opname van ijzer.

De meest voorkomende erfelijkheidsaandoening in de Westerse wereld is hemochromatose, een ijzerstapelingsziekte waarbij het lichaam veel meer ijzer opneemt dan normaal.

Een te hoog ijzergehalte in het lichaam kan leiden tot vrije radicalen schade met chronische vermoeidheid of beschadiging van organen zoals de lever, de darmen en het hart als gevolg.

Bij een tekort aan ijzer kunnen klachten als duizeligheid en een verminderd concentratievermogen optreden. Een duidelijk tekort aan ijzer leidt tot bloedarmoede (anemie) en kan tot bloedstolsels, longembolie en diep-veneuze trombose leiden.

Verschillende voedingsfactoren hebben ook invloed op de opname van heem- en non-heemijzer. Koffie, thee (vooral met veel EGCG), calcium, druivenpitextracten en langdurige inname van kurkuma verlagen de opname van zowel heemijzer als non-heemijzer.

Tannines zijn een metaal(voornamelijk ijzer)ion chelator. Bij inname van grote hoeveelheden tannines wordt ijzer uit de voeding gebonden en niet meer opgenomen. Dit gebeurt alleen met ijzer van plantaardige voeding (non-heem ijzer) en niet met ijzer uit dierlijke voeding. Trouwens gelijktijdige inname van vitamine C (bijv. uit citroensap) doet deze ijzerbinding weer voorkomen.

Vlees, vis en vitamine C verhogen de opname van non-heemijzer.

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) ijzer is afhankelijk van leeftijd en geslacht. Vrouwen hebben meer ijzer nodig dan mannen door het verlies van ijzer bij de menstruatie. Ook hebben vrouwen gedurende de zwangerschap meer ijzer nodig voor de vorming van de placenta en de ontwikkeling van het kind.

De aanbevolen hoeveelheid voor volwassen mannen (22-50 jaar) is door de Gezondheidsraad vastgesteld op 11 milligram, voor volwassen vrouwen op 15 milligram.

X Volgens onderzoek zijn voor jonge mensen hoge bloedwaarden koper en ijzer goed voor een goede gezondheid doch voor mensen ouder dan 50 jaar doen hoge bloedwaarden ijzer en koper de kans op ziektes als Alzheimer en Parkinson, hart- en vaatziektes en andere ouderdomsziekten zoals kanker duidelijk verhogen. Hoge bloedwaarden ijzer en koper zorgen voor ongebonden of vrije ijzer- en koperionen. Deze ionen zorgen voor oxidatieve stress, waarbij meer dan een normale fysiologische hoeveelheid reactieve zuurstofverbindingen (ROS - reactive oxygen species) in de cellen gevormd worden. Normaal zorgen enzymen (NEIL1 en NEIL2) voor de reparatie van die DNA schade in de hersenen, doch de vrije ijzer- en koperionen verhinderen de werking van die enzymen. Bij hoge bloedwaarden ijzer en/of koper lijkt het kruid kurkuma veruit het beste in het binden van die vrije ijzer- en koperionen in het lichaam.

Algemene opmerking:

Bronnen Printen